موبنا – دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اعتقاد دارد فیلترینگ یک موضوع رایج در دنیا است که همه کشورها با شروط خاصی آن را پذیرفتهاند: «هیچ کشوری در دنیا سراغ نداریم که از فیلترینگ استفاده نکند.» البته خسروپناه توضیح نداده است که دنیا چه شروطی برای پذیرش فیلترینگ دارد و در چه شرایط و برای چه موضوعاتی فیلترینگ را میپذیرد و اعمال میکند.
به گفته او، همه کشورها مثل آمریکا، انگلیس، آلمان، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و چین از فیلترینگ استفاده میکنند. او در مثالی به کشور آمریکا اشاره کرده و گفته است: «در آمریکا نوجوان هجده ساله نمیتواند وارد کانالها و سایتهای غیر اخلاقی شود و یا با شرایط خاصی وارد میشود.»
البته مسئله پورنوگرافی و محدودیتهایش در تمام دنیا پذیرفته شده است و بهویژه در خصوص کودکان اعمال محدودیتهایی در این زمینه امر رایجی است. علاوه بر پورنوگرافی، در خصوص محتوای خشونتآمیز نیز برای کودکان محدودیتهایی وجود دارد اما این موضوع بهعنوان یک امر قانونی مورد پذیرش قرار گرفته و در بسیاری از کشورها متناظر با این قانون است که محدودیت اعمال میشود.
البته همین محدودیتهایی در کشورهای مختلف دنیا بر حسب قانون برای کودکان اعمال میشود با وجود اعمال محدودیتهای گسترده برای اینترنت در ایران عملا امکانپذیر نیست. در شرایطی که حتی پلتفرم دانلود نرمافزارها و اپلیکیشنها یعنی گوگلپلی استور هم فیلتر است و کاربران برای دانلود و نصب یک برنامه نیازمند استفاده از VPN هستند، کودکان هم در گجتهای خود VPN دارند و همین مساله باعث میشود حتی قابلیت جستوجوی امن گوگل، که اساسا برای محدود کردن دسترسی کودکان راهاندازی شده، هم عملا بیتاثیر شود و کودکان بهراحتی در معرض محتوای آسیبزا و نامناسب برای این گروه سنی قرار بگیرند.
شیوه فیلترینگ و محدودسازی برای کودک که در دنیا وجود دارد با آنچه در کشور ما اعمال میشود و محدودیتهایی که بهصورت گسترده بسیاری از پلتفرمها را دربرمیگیرد کاملاً متفاوت است. با توجه به این که در گزارش اخیر انجمن تجارت الکترونیک ذکر شده است که ایران بعد از چین، دومین اینترنت محدود دنیا را دارد که هر ۶ شبکه اجتماعی پراستفاده جهان را مسدود و از ۱۰۰ وبسایت برتر جهان بیش از ۳۳ درصد آنها را فیلتر کرده است؛ مقایسه فیلترینگ در ایران با سایر کشورها به جز چین قیاس صحیحی نیست.
خسروپناه بر تقویت ظرفیتهای داخلی هم تأکید کرده و گفته است: «اپلیکیشنهای داخلی باید روزبهروز تقویت شوند و مردم میتوانند از آنها در کسبوکار و فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و حتی هیئتهای مذهبی استفاده کنند.»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه نیز توضیح داده است که «در برخی شهرها که منبریهای باسواد و معروفی دارد، افرادی که توان شرکت حضوری در مجالس آنان را ندارند، از ظرفیت فضای مجازی استفاده میکنند.»
موضوع تقویت پلتفرمهای داخلی یکی از نیازهای جدی در حوزه فناوری ایران است؛ چراکه در مواردی شاهد بودهایم که پلتفرمهای پیامرسان که ادعا میشود میتوانند جایگزین نمونههای خارجی فیلترشده باشند، ظرفیتهای کافی برای استفاده کاربران را ندارند و در مواردی، مانند آنچه آذر ماه سال گذشته برای پیامرسان ایتا اتفاق افتاد، شاهد بودهایم که دچار اختلالاتی شدهاند.
پلتفرمهای دیگری مانند «شاد» هم در مواقعی که تعداد کاربران و میزان استفاده از این پلتفرم بالا میرفت دچار اختلال شده یا از دسترس خارج میشد.
علاوه بر ضعفهای فنی و زیرساختی که دلیل اصلی اختلالات برخی پلتفرمهای داخلی عنوان شده است، چالش حریم خصوصی نیز یکی دیگر از موضوعاتی است که موجب شده کاربران در استفاده از این پلتفرمها دچار تردید شوند و همین موضوع هم مانعی برای رشد این پیامرسانها است.
جدیدترین مثال از چالشهای مربوط به تهدید حریم شخصی کاربران و امنیت اطلاعات آنها ماجرای انتشار تصویری از سیستم مانیتورینگ در پیامرسان «بله» است که خود این پیامرسان نیز در بیانیهای آن را تأیید و اعلام کرده است که تصویر منتشرشده در واقع روش و ابزاری است که «محتوای منتشرشده در کانالهای عمومی و گروههای بیش از ۱۰۰۰ عضو» را بهصورت سیستمی و حسب نیاز کارشناسی، جهت مقابله با کلاهبرداری از کاربران مورد بررسی قرار میدهد.»