موبنا – “تنیس برای دو نفر” (Tennis for Two) یکی از نخستین بازی های توسعه یافته در تاریخ بازی های ویدئویی محسوب می شود که برخی از آن به عنوان نخستین بازی ویدیویی جهان نیز نام می برند. این یک بازی ویدیویی ورزشی است که بازی تنیس را شبیه سازی می کند. تنیس برای دو نفر توسط فیزیکدان آمریکایی ویلیام هیگنبوتام (William Higinbotham) در سال ۱۹۵۸ طراحی شد.
بازی تنیس برای دو نفر در نمایشگاه عمومی سالانه آزمایشگاه ملی بروکهیون (Brookhaven National Laboratory) به نمایش گذاشته شد. دستگاه این بازی با الهام از کامپیوتر آنالوگ دونر مدل ۳۰ (Donner Model 30) الهام ساخته شد که می توانست خط سیرها را با مقاومت در برابر باد شبیهسازی کند.
تنیس برای دو نفر در یک اسیلوسکوپ نمایش داده می شد و با استفاده از دو کنترلر آلومینیومی بازی می شد. ساخت دستگاه این بازی برای هیگنبوتام و تکنسین همکار وی به نام رابرت دووراک (Robert Dvorak) سه هفته زمان برد. در بازی تنیس برای دو نفر نمایی جانبی از یک زمین تنیس دیده می شود. بازیکنان می توانند زاویه ضربه خود را با دستگیره گردان کنترلر تنظیم کرده و با فشار دادن تک دکمه کنترلر به توپ ضربه بزنند.
مردم طی نمایشگاه سه روزه آزمایشگاه ملی بروکهیون برای انجام بازی تنیس برای دو نفر صف کشیدند. سال بعد، هیگنبوتام این بازی را بروزرسانی کرد و این بار در یک نمایشگر اسیلوسکوپ بزرگتر و با طراحی پیچیدهتر به نمایش گذاشت. بازیکنان اکنون می توانستند سطوح مختلف نیروی گرانش را نیز شبیهسازی کنند.
قطعات دستگاه بازی تنیس برای دو نفر پس از این نمایشگاه از هم جدا شد و با معرفی بازی پونگ (Pong) توسط شرکت آتاری در دهه ۱۹۷۰ به دست فراموشی سپرده شد.
ویلیام هیگنبوتام و رابرت دووراک؛ خالقان بازی تنیس برای دو نفر
ویلیام آلفرد هیگنبوتام یک فیزیکدان آمریکایی بود. وی یکی از اعضای تیمی بود که نخستین بمب هسته ای جهان را توسعه داد و پس از مدتی به یکی از رهبران جنبش منع گسترش سلاح های هسته ای تبدیل شد. وی همچنین به عنوان مخترع نخستین بازی ویدئویی برای اهداف سرگرمی نیز شناخته می شود.
بازی تنیس برای دو نفر چگونه ساخته شد
ویلیام هیگنبوتام در سال ۱۹۴۷ در آزمایشگاه ملی بروکهیون مشغول به کار شد. این آزمایشگاه هر ساله یک نمایشگاه برگزار می کرد. این نمایشگاه شامل تورها و نمایش های ثابت بود، اما هیگنبوتام قصد داشت کمی هیجان به آن اضافه کند.
هنگام مطالعه کتابچه راهنمای کامپیوتر آنالوگ دونر مدل ۳۰، هیگنبوتام متوجه شد که کامپیوتر می تواند خط سیر موشک بالستیک یا یک توپ پرتاب شده را با مقاومت باد محاسبه کند. راهنما چگونگی تولید انواع منحنی روی لامپ پرتو کاتدی یک اسیلوسکوپ با استفاده از مقاومت ها، خازن ها و رله ها را توضیح می داد.
کامپیوتر دونر مدل ۳۰ الهام بخش شکلگیری بازی ویدیویی تنیس برای دو نفر بود. در اسیلوسکوپ، بازیکنان یک نمای دو بعدی جانبی از زمین تنیس را مشاهده می کردند. اسیلوسکوپ از یک لامپ پرتو کاتدی شبیه به یک لامپ تلویزیون سیاه و سفید استفاده می کرد. این بازی همچنین برخورد توپ به تور را شبیه سازی می کرد. توپ در واقع یک نقطه متحرک روشن بود.
اگر توپ به قوس کافی نمی رسید یا به دلیل مقاومت هوا تغییری در سرعت ایجاد می شد، به طرف مقابل نمی رسید.
دو کنترلر آلومینومی به دستگاه متصل بودند. هر کنترلر از یک دکمه و یک دستگیره گردان تشکیل می شد. بازیکنان برای ضربه زدن به توپ باید دکمه را فشار می دادند و از دستگیره گردان برای تنظیم زاویه ضربه استفاده می شد. هیگنبوتام افزودن یک دستگیره گردان دیگر برای کنترل سرعت ضربه را در نظر داشت، اما نمی خواست کنترلر خیلی پیچیده شود. با کمک تکنسین رابرت دووراک، این دستگاه طی سه هفته مونتاژ شد.
یکی از شماتیک های الکتریکی اصلی تنیس برای دو نفر
بیشتر مدارها بر اساس لامپ های خلاء و رله ها بودند. مدار مورد استفاده برای نمایش گرافیک روی اسیلوسکوپ از ترانزیستورها استفاده می کرد.
زمانی که بازی تنیس برای دو نفر برای نخستین بار معرفی شد، نمایشگر اسیلوسکوپ مورد استفاده تنها ۵ اینچ قطر داشت. یک نوآوری بزرگ در این دستگاه بازی استفاده از ترانزیستورهای ژرمانیومی جدید بود که به صورت تجاری در دسترس قرار گرفته بودند. از این ترانزیستورها برای ساخت یک مدار سوئیچینگ سریع استفاده شد که سه خروجی را از کامپیوتر گرفته و به طور متناوب روی نمایشگر اسیلوسکوپ با سرعت ۳۶ هرتز نمایش می داد. با این نرخ نمایش، چشم انسان توپ، تور و زمین را به عنوان یک تصویر و نه سه تصویر می دید.
در سال ۱۹۵۹، هیگنبوتام دستگاه بازی تنیس برای دو نفر را با استفاده از نمایشگری بزرگتر بهبود بخشید. اکنون نمایشگر بین ۱۰ تا ۱۷ اینچ قطر داشت. نسخه سال ۱۹۵۹ همچنین امکان بازی روی کره ماه یا سیاره مشتری با سطوح مختلف نیروی گرانش را فراهم می کرد.
رونمایی از تنیس برای دو نفر
دستگاه بازی تنیس برای دو نفر در ۱۸ اکتبر ۱۹۵۸ به نمایش گذاشته شد. این بازی یک خط افقی که نمایانگر زمین تنیس و یک خط عمودی کوتاه در مرکز که نمایانگر تور بود تشکیل می شد.
استقبال از بازی تنیس برای دو نفر به اندازه ای بود که هیگنبوتام یک نسخه ارتقا یافته از بازی را در سال بعد معرفی کرد که نمایشگر بزرگتر و سطوح مختلف نیروی گرانش را شبیهسازی می کرد.
پس از نمایشگاه، قطعات دستگاه بازی جداسازی شد و برای استفاده های دیگر به کار گرفته شدند.
حقایقی درباره بازی تنیس برای دو نفر
آیا تنیس برای دو نفر نخستین بازی ویدیویی بود؟
این بحث وجود دارد که چند اختراع دیگر پیش از تنیس برای دو نفر معرفی شده اند.
ده سال پیش از معرفی تنیس برای دو نفر، توماس تی گلداسمیت جونیور و استل آر مان پتنت دستگاه سرگرمی لامپ پرتو کاتدی را به ثبت رساندند که آن را به نخستین بازی ویدیویی مستند پیشین تبدیل می کند. این دستگاه از بازیکنان میخواست تا تصاویر اهداف را جلوی نمایشگر روی هم بگذارند. این با بازی تنیس برای دو نفر متفاوت بود که کل تصاویر بازی را روی نمایشگر نشان می داد.
یکی دیگر از دستگاه های شبیه به بازی ویدیویی پیش از تنیس برای دو نفر، کامپیوتر نمرود (Nimrod computer) بود. این دستگاه توسط فرانتی اینترنشنال (Ferranti International) ساخته شد و برای نخستین بار در جشنواره علوم بریتانیا در سال ۱۹۵۱ به نمایش گذاشته شد.
این کامپیوتر برای اجرای یک بازی منطقی و راهبردی محور به نام نیم (Nim) ساخته شد. این نسخه الکترونیکی بازی برای نشان دادن قدرت پردازشی یک دستگاه محاسباتی جدید طراحی شده بود. کامپیوتر نمرود در واقع برای نمایش قدرت پردازشی طراحی شده بود و همچنین از نمایشگر لامپ پرتو کاتدی یا تقلید حرکات روی نمایشگر استفاده نمی کرد.
در سال ۱۹۵۲، ای.اس. داگلاس در دانشگاه کمبریج یک نسخه الکترونیکی از بازی دوز با عنوان “او اکس او” (OXO) را معرفی کرد. این یک بازی تک نفره بود که برای اهداف آکادمیک طراحی شده بود و داگلاس قصد داشت تعامل بین انسان و کامپیوتر را مطالعه کند.
در مقام مقایسه، تنیس برای دو نفر نخستین بازی بود که صرفا برای مقاصد سرگرمی ساخته شد و نیازی به همپوشانی تصاویر نداشت.
بازسازی تنیس برای دو نفر
در ماه می ۲۰۱۱، به عنوان بخشی از پروژه موزه بازی های الکترونیک و هنر، نزدیکترین نسخه به دستگاه بازی تنیس برای دو نفر ساخته شد. این دستگاه به نام T42 (T for Two) شناخته می شود. تی فور تو بازی محبوب تنیس برای دو نفر را احیا کرد. این تنها بازسازی ۱۰۰ درصد آنالوگ و کاملا قابل بازی از نسخه ۱۹۵۸ تنیس برای دو نفر ویلیام هیگنبوتام است.
تنیس برای دو نفر در برابر پونگ
پونگ یک بازی ورزشی دو بعدی محصول شرکت آتاری و بسیار شبیه به بازی تنیس برای دو نفر است.
در واقع، دو بازی تنیس برای دو نفر و پونگ به شکلگیری اولین افکار عمومی در مورد بازی های ویدیویی برای سرگرمی کمک کردند. روند طراحی و ساخت هر دو بازی به عنوان آزمایش های علمی با اهداف سرگرمی آغاز شد.
تنیس برای دو نفر قرار نبود هرگز برای استفاده عموم منتشر شود و همان گونه که اشاره شد قطعات دستگاه بازی اصلی از هم جدا شدند تا در زمینه های دیگر به کار گرفته شوند.
بازی پونگ به صورت رسمی در سال ۱۹۷۲ معرفی شد و موفقیت چشمگیری برای شرکت آتاری به همراه داشت. دو نسخه آرکید و کنسول خانگی از بازی پونگ معرفی شد.
در شرایطی که تنیس برای دو نفر در یک نمایشگر اسیلوسکوپ نمایش داده می شد، پونگ در تلویزیون یا یک دستگاه آرکید نمایش داده می شد. همچنین، پونگ دارای سامانه شمارش امتیاز داخلی بود که کار را برای بازیکنان راحتتر می کرد.
تنیس برای دو نفر نخستین بازی ویدیویی بود که برای سرگرمی ایجاد شد و مسیر را برای بازی های ویدیویی مانند پونگ، پکمن و بسیاری عناوین دیگر هموار کرد.
منبع: عصرایران